شما اینجا هستید

فرهنگی » رونمایی از نسخه نفیس و خطّی ۹۰۰ ساله قرآن کریم در کتابخانه ملّی ایران
گروه : فرهنگی

به گزارش خبرنگار روجا نیوز، این نسخه نفیس که به همّت سازمان اسناد و کتابخانة ملّی جمهوری اسلامی ایران و با هدف حفاظت از آثار کهن ملّی در ماه های اخیر خریداری و در فهرست نسخ خطّی کتابخانة ملّی ایران به ثبت رسیده است، نسخه ای از قرآن دورة سلجوقی به خط نَسخ کهن است که احتمالاً حدود سدة ششم هجری قمری کتابت شده و از آیه ۴۱ «سوره بقره» تا آیة ۸ «سوره قارعه» را در بردارد.

در این آیین علی رواقی، قرآن‌پژوه وعضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی  با ارائه‌ توضیحاتی درباره تفسیرها و ترجمه‌های قدیمی که از قرآن کریم وجود دارد، به حوزه‌های جغرافیایی که این تفسیرها نوشته شده‌اند، اشاره کرد و درباره این نسخه خطی قرآن کریم که رونمایی شد، گفت: ترجمة فارسی کهن، در بین سطرها نوشته شده است و ترجمة تحت‌اللفظی آن، روان و رساست. در آغاز ترجمه، قبل از هر سوره به ترتیب: نام سوره، مکّی یا مدنی، تعداد آیات، تعداد کلمات، تعداد حروف، روایتی کوتاه از حضرت رسول(ص) به نقل از «اُبَیّ بن کَعب» در خواص خواندن آن سوره آمده است. این نسخة نفیس، دارای ۲۹۱ برگ و هر برگ ۱۳ سطر است که آغاز آن از آیة ۴۱ سورة مبارکة بقره و انجام نسخه آیة ۸ سوره مبارکه قارعه است.

وی ادامه داد که آرایه‌های بکار رفته در نسخه به سبک سلجوقی و مشتمل بر شمسه و ترنج‌های کوچک و متوسط و گل‌های تزئینی در حاشیة اوراق، رموز سجاوندی و مواضع سجدات در حاشیه به رنگ سرخ و تقسیمات اجزاء و احزاب در حاشیه به رنگ سرخ و سیاه است.

رواقی افزود: جنس کاغذ نسخه، سمرقندی نخودی ‌است. جلد نسخه الحاقی، مقوایی نخودی و عطف نیز پارچه‌ای قرمز است. امتیاز این نسخه نسبت به سایر نسخ موجود، قدمت و ترجمه فارسی کهن است که گمان می‌رود بازمانده از دورة سلجوقی (قرن ۶ ق) باشد.

در ادامه این آیین غلامعلی حداد عادل، رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی  نیز به عنوان دیگر سخنران  با تبریک روز کتاب و کتاب‌خوانی به کتابداران و کتاب‌دوستان، اظهار کرد: طبیعی است در چنین روزی کتابخانه ملی باید علمدار ترویج کتابداری و کتاب‌خوانی باشد.

وی افزود: این نسخه قدیمی ۹۰۰ ساله قرآن کریم با ترجمه فارسی است. نسخ خطی یک سند مُسلم بر قدمت و اصالت تمدن هر کشوری هستند. میراث فرهنگی هر کشور مانند حافظه آدمی است اگر حافظه آدم را بگیرید از او چه باقی می‌ماند. اگر میراث فرهنگی ملتی را هم بگیرید چیزی از فرهنگ آن‌ها باقی نخواهد ماند. میراث‌فرهنگی انواعی دارد که گویاترین آن میراث مکتوب است.

حداد عادل ادامه داد که نسخه خطی قرآن کریم که از دوران سلجوقی به جای مانده، میراث مکتوبی است که فواید فرهنگی و تمدنی دارد و افزود: این نسخه بر پیشرفت سطح کاغذسازی دلالت می‌کند و از حیث کتاب‌سازی حکایت از نوع صحافی دارد و ظاهر این کتاب نشان‌دهنده رموز دیگر فرهنگی صنعتی است وهمچنین از حیث معنوی و محتوایی این نسخه یک سند علمی بر قدمت و اصالت یک ملت است.

رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی ادامه داد: هر نسخه خطی، هرچه قدیمی پیدا شود باید حفظ شود و به عنوان سند به آن استناد شود. نسخه خطی قرآن کریم از نسخ خطی کتاب‌های دیگر بیشتر است که نشان‌دهنده اعتقادات مردم ایران است. تکیه و تاکید من روی ترجمه‌های قرآن به زبان فارسی است. تردیدی نیست که یکی از علل رشد زبان فارسی اهتمام ترجمه قرآن به زبان فارسی است. ترجمه تفسیر طبری متعلق به ٣۵٠ هجری قمری است، یعنی این ترجمۀ کامل و مُفسر، قبل از شاهنامه و بیهقی به زبان فارسی درآمده است و این معنا دارد، یعنی زبان فارسی در قرن چهارم هجری قمری به ترجمه‌ای رسیده بوده که قرآن را با تمام عمق و معنایش به زبان فارسی در بیاورند.

حداد عادل گفت: درباره ترجمه قرآن به زبان فارسی بین فقها بحث زیاد بوده و مجوز آن را نمی‌دادند و اگر این اتفاق می‌افتاد شاید زودتر از قرن چهارم هجری قمری این اتفاق می‌افتاد. ترجمه و تفسیر طبری قرآن با تنوع واژگانی که در قرآن است، خیلی ارزشمند است. این ترجمه پایه باقی ترجمه‌ها شده است. وقتی قرآن به زبان فارسی درآمده است این اهتمام را برای زبان فارسی داشته که برای ما یک فرهنگ لغت ١١٠٠ ساله به ارمغان آورده است و میدان وسیعی برای تحقیقات است و سرمایه برای استادان زبان فارسی است.

وی در ادامه با بیان این که در سال ١٣۴٨ در تعمیراتی که در حرم امام رضا (ع) انجام می‌دادند دیواری را در مجاورت ضریح برداشتند و بعد فضای خالی از نسخ قرآن به زبان فارسی یافتند که حدود ۹۰۰ سال از انظار دور بود، این نشان می‌دهد چقدر حفظ قرآن برایشان مهم بوده است که آن را دور از آسیب نگه داشتند، گفت: به برکت احترام به قرآن، زبان فارسی در اختیار محققان قرار گرفته است. کسی قدر این سرمایه را می‌داند که بخواهد قرآن را ترجمه کند؛ چراکه نیازمند این تجربه ١١٠٠ ساله است. البته مترجمان اولیه وسواسی داشتند که به حق هم بود، آن‌ها ترجمه تحت‌اللفظی می‌کردند و احتیاط زیادی هم داشتند، این احتیاط در ساخت ترکیباتِ جمله‌ای مشکل‌ساز شد، اما در واژگان هرگز.

عصمت مومنی معاون مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران نیز با بیان این که قرآن کریم یکی از معجزات نبوت است این کتاب به قدرت و توانمندی انسان در به کارگیری اختیار اشاره می‌کند؛ انسان می‌تواند جهان‌هایی را خلق کند و اگر این جهان با قوانین آفرینش هماهنگ باشد، رستگار می‌شود و اگر ناهماهنگ با قوانین آفرینش باشد در چاله نیستی می‌غلتد.

در ادامه، با حضور حداد عادل، علیرضا مختارپور رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران  از نسخه ۹۰۰ ساله قرآن کریم رونمایی شد. همچنین در بخشی از این آیین از فعالان برتر در حوزه کتاب تجلیل شد.

خبرنگار: رجا معالی

 

 

 

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

پایگاه خبری روجا نیوز | خبری |سیاسی | اقتصادی | اجتماعی | بین الملل |